Eth conseller Santi Vila presente eth sòn libre “Un moment fundacionau: visions des deth reformisme modèrn”

  Santi Vila, acompanhat peth sindic d’Aran, Carlos Barrera, a presentat ena sedença deth Conselh Generau d’Aran, “Un moment fundacionau: visions des deth reformisme modèrn”, un libre a on er actuau conseller de Cultura deth Govern dera Generalitat de Catalonha parle sus eth passat, eth present e, sustot, eth futur, e i met es sòns…

Lo retorn dau gaelic

Amb la publicitat dins de luòcs coma l’aeropòrt d’Inverness, en Escòcia, sus lei benfachs dau bilingüisme, òm pòt confirmar que la preséncia de la lenga gaelica, e mai minoritària, comença d’èsser visibla tornarmai en Escòcia. La meteissa publicitat informa toristas e escocés sus coma cambiarà sa vida en aprenent una lenga coma la gaelica. Per tant quauqueis uns començan ja de parlar dau retorn dau gaelic en Escòcia.
 
Aqueste tipe de publicitat e d’autras fan partida d’una campanha qu’a començat aquest an en Escòcia per assajar de sauvar la lenga gaelica escocesa, una lenga que solament èra parlada per près de 90 000 personas. Totun, leis expèrts avisan qu’entre lei mai joves, aquesta lenga comença de renàisser. Dins d’autrei país, coma Canadà, es parlat encara per aperaquí 10 000 personas de mai.
 
Aquestei chifras son ges bònei. Son solament l’1,1 % de la populacion de tot lo país. La causa n’es estada l’enebicion de l’estat britanic de parlar gaelic dempuei 1872 dins leis escòlas e s’aquò se passava, èran punits amb severitat. Es parlat encara e sustot dins lei tèrras autas escocesas e dins leis Illas. Mai la creissença que lei lingüistas an trobada per aquesta lenga dempuei quauqueis annadas per pus dau 50% de personas qu’an mens de 18 ans es una nòva estonanta e plena de futur.
 
Robert Dunbar, cap dau Departament de Lengas Celticas a l’Universitat d’Edimborg  pensa que la reüssida a per causa l’expansion de la lenga gaelica dins leis Illas de l’Oèst escocesas e tanben fòra d’aquestei. En 2007 solament i aviá una escòla dins aquesteis illas ont s’ensenhèsse en gaelic, uei lo jorn ja ne son 5. Una d’aquestei es situada a Glasgow e una autra a Edimborg e lo nombre d’estudiants a crescut de pus d’un tèrç. En mai d’aquò, lo Ministèri dei Lengas Escocesas a aumentat la despensa de fins a 400 000 liuras esterlinas pendent lei darriereis 8 annadas  per amòr d’una mai granda demanda dei parents.
 
 
L’istòria d’una reüssida
 
Per Karen Campbell, que rèsta a Kilmaluag, un pichòt vilatge situat a la còsta nòrd de l’illa d’Skye, enviar leis enfants dins una escòla gaelica siguèt una decision logica. Lo gaelic èra estada sa premiera lenga: “Coma lo sabi escriure e legir, pensi que meis enfants son en melhora posicion per l’aprene. En mai d’aquò, an de poder presar sei lenga e cultura, unicas au Mond, per aimar après leis autrei culturas que i a sus la planeta”.
 
Coma Karen, de centenats d’escocés que rèstan dins leis illas an decidit d’enviar seis enfants dins d’escòlas gaelicas aquestei darriereis annadas. Aquelei que parlan pas la lenga pensan pereu qu’aquò es una escasença unica per aprene d’autrei lengas per amòr que lo bilingüisme —coma o soslinha la publicitat dau govèrn escocés— ten solament de benfachs per que lei personas.aprengan après d’autrei lengas.
 
De mai, la television gaelica espeliguèt en 2008. Èra un acòrdi de cooperacion entre la BBC e MG Alba, una entrepresa de comunicacion gaelica. Uei lo jorn arriba cada setmana a pus de 700 000 personas, fòrça pus que non pas lo nombre de locutors de la lenga gaelica —fins a 8 còps de pus—. Entre lei programas n’i a d’espòrts coma lei partidas de rugbi escocés, la musica tradicionala escocesa e divèrs programas de ficcion fòrça populars. Totei sotatitolats en anglés. (Legissètz la seguida)
 
 
 


Aqueste article es  publicat dins Sapiéncia, la revista occitana de divulgacion scientifica, amb la quala Jornalet a un acòrdi de cooperacion. Podètz legir l’article entièr aicí.

 
 
 

Besièrs: Ménard a lançat una campanha de calomnias contra <em>Midi Libre</em>

Lo cònsol de Besièrs, Robert Ménard, es tornarmai lo protagonista d’un episòdi indigne d’un elegit democratic. Aqueste còp s’es servit dels servicis de la municipalitat per lançar una campanha d’afichatge calomniós contra lo jornal Midi Libre. La rason n’es que la redaccion del jornal mençonèt pas sa reaccion sus l’atemptat de Niça del 14 de julhet.
 
En plena fèsta taurina de Besièrs, nomenada Fèria, sas afichas apausadas a travèrs de tota la vila mòstran un can doberman que ten dins sa boca lo quotidian amb l’eslogan: “A qui aperten Midi Libre? A J.-M. Baylet, ministre. Totes les jorns l’info a l’estaca”.
 
Jean-Michel Baylet es un òme politic de Tolosa, president del grop mediatic La Dépêche, qu’ara es tanben lo ministre de l’amainatjament del territòri, de la ruralitat e de las collectivitats territorialas. Donc, amb aquela aficha, Ménard vòl clarament metre en question lo seriós, l’imparcialitat e la rigor del trabalh dels jornalistas qu’el a pas pogut contrarotlar.
 
La campanha de difamacion del cònsol besierenc es estada contestada per de nombroses legeires, qu’an mandat de messatges de sosten a la redaccion de Midi Libre, pels representants sindicals dels jornalistas, per divèrses mèdias coma France 3, e pel Club de la Premsa de Lengadòc-Rosselhon qu’a publicat un comunicat entitolat “Condemnacion dels atacs de Robert Ménard contra la premsa locala”.
 
 
Sosten de Goulamas’K
 
Goulamas’K, la banda de musica ska e rock de Puègserguièr (Besierenc), manifestèt d’un biais ironic e umoristic son sosten a Midi Libre, dins lo concèrt que faguèt a Besièrs, dins l’encastre de la Fèria.